Kassa: Test griep- en verkoudheidsmiddelen

Jan de Jong werd geboren op 8-9-1935 en was bijna 25 jaar hoofd van de afdeling Respiratoire Virusdiagnostiek van het RIVM. Tegenwoordig is hij verbonden aan het Nationaal Influenzacentrum, onderdeel van het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam.

Geld spenderen aan middeltjes om van griep of verkoudheid af te komen? Niet nodig. Uitzieken en eventueel een paracetamol nemen tegen de pijn, aldus viroloog Jan de Jong. Toch een aparte pil kopen? Pas dan op dat deze niet meer kwaad dan goed doet.

Er zijn veel (alternatieve) geneesmiddelen op de markt die verkoudheid en griep pretenderen te genezen. Elk medicijn, ook als het bij de supermarkt te koop is, heeft echter wel een bijwerking. Lees daarom goed de bijsluiter voor je iets slikt, luidt het advies. Ketoprofen, dat onder de merknaam Rilies zonder recept verkrijgbaar is, heeft bijvoorbeeld een wisselwerking met andere medicijnen, kan niet worden gebruikt bij zwangerschap en borstvoeding en is niet goed voor je maag. ‘Je kunt het gebruiken, maar het heeft meer bijwerkingen en werkt niet beter dan paracetamol’, stelt viroloog Jan de Jong.

De hamvraag is of al het aangeboden spul een beetje werkt. Van de dure middeltjes is de werkzaamheid soms niet op wetenschappelijke wijze aangetoond, vertelt De Jong: ‘Op wetenschappelijke wijze betekent dat ze zijn getoetst in zogeheten placebo-gecontroleerde studies. De proefpersonen krijgen dan om en om het te toetsen middel en een nepmiddel, de placebo.’

Dat de werkzaamheid van middelen niet is aangetoond, wil overigens niet zeggen dat ze niet werken. De Jong: ‘Er bestaat een placebo-effect. Bij sommige mensen geeft dat daadwerkelijk een op wetenschappelijke wijze aantoonbare verbetering van deze kwaal. Hoe dat komt, is onduidelijk. Maar het placebo-effect bestaat bij diegenen die in het middel geloven. Dat kan bij kleine kwalen voldoende reden zijn het middel te gebruiken.’

 Miljoenen
We kopen graag diverse pillen en sprays, bleek uit een onderzoek in 2008. Nederlanders hadden in het jaar daarvoor voor ruim 86 miljoen euro aan hoest- en griepmiddelen in huis gehaald. En in deze maanden met een ‘r’ in de naam, zal het aantal mensen dat naar de winkel rent weer gestaag toenemen.

Wat is griep eigenlijk? Wie rondloopt met een verstopte neus, keelpijn en heesheid zegt vaak dat hij ‘grieperig’ is. Toch is er een verschil. Verkoudheid komt vaak en het hele jaar voor. Er zijn meer dan honderd verschillende verkoudheidsvirussen. Griep wordt veroorzaakt door één van de drie influenzavirussen.

Hoewel de twee aandoeningen op elkaar lijken, is het belangrijk om te weten wat je precies hebt. Griep kan levensgevaarlijke complicaties veroorzaken bij risicogroepen: mensen met bepaalde chronische ziekten, ouderen en kinderen. Kenmerkend aan verkoudheid is dat het langzaam begint. Je neus begint te lopen, je wordt hees en begint flink te hoesten. Griep komt ineens opzetten. Je hebt hoge koorts, koude rillingen, spierpijn en hoofdpijn. Waar verkoudheid met een week over is, kan influenza wel drie weken duren. 

Besmettelijk
Dat griep en verkoudheid besmettelijk zijn, komt omdat bij een griep- of verkoudheidsgolf de lucht bezaaid is met minieme speekseldruppeltjes waarin het virus huist. Ze komen ons lichaam binnen via neus, longen, keel en handen. Zitten ze eenmaal in je lichaam, dan storten de virussen zich op slijmvliescellen van de luchtwegen waar ze zich in razend tempo vermeerderen en de gezonde slijmvliescellen kapotmaken. De virussen van verkoudheid en griep infecteren alleen de luchtwegen. ‘Bij griep komen daarnaast giftige stoffen in het bloed waaraan koorts, koude rillingen, spierpijn en hoofdpijn zijn te wijten. Deze giftige stoffen zijn bij risicopatiënten verantwoordelijk voor de hartproblemen en beroertes die soms na influenza optreden’, vertelt De Jong. Het griepvirus vernietigt de afweer van de luchtwegen en kan zo de weg vrijmaken voor ziekmakende bacteriën. Die kunnen de longontsteking veroorzaken die griep zo gevaarlijk maakt.

Uitzieken
Het lichaam probeert zich uit alle macht te verdedigen tegen de ongewenste indringers. Dat gebeurt met immunologische reacties. Die brengen echter pas na een paar dagen genezing. 

Wie eenmaal griep heeft, kan weinig meer doen dan uitzieken. Antibiotica helpen niet tegen virussen. Je kunt, net als bij een verkoudheid, wel de bijwerkingen verminderen. Koorts, spierpijn en hoofdpijn zijn te behandelen met paracetamol. Koorts is een gezonde reactie van het lichaam tegen indringers en gaat vanzelf over. En stomen? De Jong: ‘De verlichting lijkt subjectief: bij onderzoek kon het effect van stomen niet objectief worden aangetoond. Het kan zelfs juist benauwdheid oproepen.’

Tegen verkoudheid en griep is kortom weinig bestand. De Jong: ‘Er bestaat wel een echt geneesmiddel tegen influenza. Als ernstige risicopatiënten toch griep krijgen, kan de arts oseltamivir (TamiFlu®) of zanamivir (Relenza®) geven. Wegens de bijwerkingen en de prijs komen niet-risicopatiënten met een ordinair griepje daarvoor niet in aanmerking.’ 

TEST
Toch gebaat bij neppillen

Er zijn veel ‘natuurlijke’ middeltjes en aan paracetamol-gelinkte pillen op de markt. Deze laatste lijken het meest effectief. Al moet het placebo-effect van de rest niet onderschat worden.

Hot Coldrex
Werkzame stof: paracetamol en vitamine C
De Jong: ‘De werkzame stof is paracetamol waarvan is aangetoond dat het koorts verlaagt en pijn vermindert. Wat betreft het bijgevoegde vitamine C. Uit meta-analyses concludeerden analisten dat vitamine C geen effect heeft op symptomen van verkoudheid en griep.’  
10 zakjes voor € 5,65, te koop bij supermarkt, drogist en apotheek

Kaloba
Werkzame stof: Pelargonium sidoides wortel extract EPs®7630
Kaloba is een traditioneel kruidengeneesmiddel bij verkoudheid. ‘Kaloba verkort de duur van de verkoudheid van 10 tot 5 dagen!’, aldus de lovende zelfaanprijzing op de website. De Jong: ‘In een aantal studies bij kinderen en volwassenen met acute bronchitis, voorhoofdsholte-ontsteking en verkoudheid waren de resultaten zo wisselend dat de werkzaamheid van het middel nihil of niet de moeite waard is.’|
€ 8,95 voor 20 ml druppels, te koop bij drogist en apotheek

 Antigrippine
Werkzame stof: paracetamol en coffeïne
De Jong: ‘Antigrippine is eenzelfde middel als Hot Coldrex. De coffeïne is waarschijnlijk bedoeld als oppepper. Het helpt niet tegen de verschijnselen, maar kan geen kwaad.’
20 tabletten voor € 3,15, te koop bij supermarkt, drogist en apotheek

 Oscillococcinum
Werkzame stof: een sterk verdund extract van eendenlever en -hart.
 Een homeopathisch middel dat claimt de symptomen van griep te verlichten. De Jong: ‘Over de werkzame stof valt niets te zeggen. In een onderzoek verkortte het middel in vergelijking met de placebo de ziekteduur met 0,3 dagen. Mij lijkt dat effect niet voldoende groot om het aan te bevelen, anders dan op grond van vertrouwen in het placebo-effect.’
6 buisjes met korrels voor € 9,50, te koop bij supermarkt, drogist en apotheek

Echinaforce
Werkzame stof: rode zonnehoed (Echinacea purpurea)
‘Deze geneeskrachtige plant stimuleert de activiteit van het immuunsysteem, waardoor de weerstand toeneemt. Hierdoor wordt u minder snel ziek en herstelt u sneller in geval van ziekte’, aldus producent A. Vogel. De Jong: ‘Echinacea angustifolia wortels werden oorspronkelijk door indianen gebruikt tegen uiteenlopende kwalen. Aan het einde van de 19e eeuw werden ze in de westerse wereld populair als geneesmiddel tegen verkoudheid. Studies met Echinacea purpurea preparaten tegen verkoudheid vertoonden werkzaamheden die wisselden tussen nihil en zwak. Deze middelen sorteren dus geen of een marginaal effect, dat in de praktijk te gering is.’
14,95 euro voor 200 tabletten of € 7,25 voor 50 ml druppels, te koop bij drogist en apotheek

Rilies
Werkzame stof: ketoprofenDe Jong: ‘Ketoprofen werd in de VS over de toonbank verkocht, maar wordt daar  tegenwoordig alleen op recept verstrekt. Het wordt gewoonlijk voorgeschreven tegen pijn bij ontstekingsverschijnselen. Tegen koorts en pijn is paracetamol het veiligste medicijn. Dat geeft geen maagklachten. Je kunt ketoprofen gebruiken, maar dit heeft meer bijwerkingen en werkt niet beter dan paracetamol.’
16 tabletten voor € 4,75, te koop bij drogist en apotheek

(Kassa)

Domweg in Primo

Primo geeft 5 exemplaren van Domweg gelukkig in de Kalverstraat weg. Stuur een mailtje met je gegevens naar actie@primo.audax.nl o.v.v. ‘Domweg gelukkig’.

Leidse Etalage: Jasper&Jansen

Brendan Jansen op de Haar en Jasper Hoff leerden elkaar kennen toen ze beiden nog in de wieg lagen. Hun moeders waren collega’s op een basisschool en ze woonden maar een straat bij elkaar vandaan. Ze gingen samen naar de basisschool en besloten in 2008 om samen een ijscatering te beginnen. Dat werd een groot succes. De mannen kregen grote klanten en besloten, gedreven door dat succes, om een ijswinkel te beginnen. Samen reisden ze naar Italië om inspiratie op te doen en toen kon het avontuur beginnen. Hun eerste winkel bouwden ze in de Zoetermeerse Dorpsstraat. Een jaar later streken ze neer in de Haarlemmerstraat in Leiden. Jasper & Jansen: ijswinkel annex espressobar annex chocolaterie.

‘PC Hooftwinkel’
De inrichting is bijna rustiek te noemen. Een houten leestafel, een houten vloer, 16 zitplaatsen, een strakke vitrine vol ijstaarten en ijs, en handgemaakte bonbons achter glimmend glas. Hoewel het duo een ontwerper inschakelde voor de inrichting, hadden ze een uitgesproken mening over de sfeer die het geheel moest uitstralen. “We wilden een ‘huiskamer’ waar iedereen zich welkom zou voelen, ongeacht leeftijd, afkomst of inkomen”, zegt directeur Brendan Jansen op de Haar. “Het moest niet een PC Hooftwinkel worden. We leveren de beste kwaliteit, maar op een laagdrempelige manier. Wij willen laten zien dat kwaliteit betaalbaar kan zijn.”

Fairtrade
En dus proeven de heren alles wat ze in hun winkel te koop aanbieden. Het ijs maken ze zelf en mochten ze iets van een derde persoon kopen, dan zijn ze daar wel even zoet mee. “We zijn steeds op zoek naar wat wij het beste vinden”, zegt Jansen op de Haar. “Onze eerste voorwaarde is dat het handgemaakt is, het liefst tot aan de verpakkingen toe. De tweede is dat het zoveel mogelijk biologisch of fairtrade is dat er een eerlijke prijs voor geboden wordt. Dat is niet overal even makkelijk, zeker niet wanneer je net met een winkel begint. We merken wel dat we er steeds meer mee kunnen doen. Onze thee en koffie zijn al ecologisch en fairtrade, de verpakkingen biologisch afbreekbaar, onze chocolade is duurzaam en we zijn bezig om ons ijs stapje voor stapje biologisch te krijgen.”

Niet kleinzerig
Opvallend is verder het menubord achter de toonbank, waarop klanten worden uitgenodigd om hun mening over de zaak te geven. Er staat een emailadres bij en de mededeling dat de mannen ‘niet kleinzerig zijn’ wanneer het kritiek betreft. Vanwaar die expliciete uitnodiging? Jansen op de Haar: “Wij zijn ondernemers. Het dagelijks runnen hebben we uit handen gegeven aan jonge mensen. Ze hebben weliswaar trainingen gehad, maar voor sommige klachten vind ik dat je terecht moet kunnen bij degene die erover gaat.  We zijn geen KPN, we heten Jasper&Jansen en dan moet je Jasper en Jansen ook kunnen bereiken. Klachten hebben we gelukkig nog niet gehad, alleen maar positieve reacties.”

(Leidsch Dagblad)

‘Nerdcity’ Zoeterwoude

Wie op zondagochtend afstemt op Villa Achterwerk van de VPRO, komt terecht in de wondere wereld van Erik Jan en Katinka uit Zoeterwoude. Vanuit hun zolderkamer maken de twee 15-jarige buurkinderen NerdTV. Op school voelen ze zich alleen en onbegrepen, thuis in hun zelfgemaakte studio nemen ze hun eigen humoristische tv-show op. Motto: ‘Say it out loud, I’m a nerd and I’m proud!’ Dat vraagt om een interview op locatie.

Een telefoontje naar de VPRO brengt ons echter bij Niek Barendsen, schrijver van de serie. ‘Schrijver’? ‘Erik Jan en Katinka zijn acteurs’, verduidelijkt de omroepdame. Aha. De personages zijn ontsproten aan het creatieve brein van Niek Barendsen (Klokhuis, Gooische Vrouwen, Koefnoen, Draadstaal) en worden gespeeld door cabaretiers Plien van Bennekom en Alex Klaassen. De zolderkamer is in werkelijkheid een Hilversumse studio.

Niek Barendsen, vanwaar toch Zoeterwoude?
Barendsen: “Ik dacht: wat is nu een heel gewone stad met rijtjeshuizen? Wat is de meest burgerlijke plek die je kunt vinden? Niet in Twente, niet in Limburg, gewoon in Holland. Alphen aan de Rijn had ik al eens gebruikt, dus toen werd het Zoeterwoude. Dat vond ik gewoon een leuke naam. Het had ook Lisse of Waddinxveen kunnen zijn. Maar Zoeterwoude vind ik het Twin Peaks van Nederland. Ogenschijnlijk gebeurt er niets, maar in werkelijkheid gebeurt er van alles.”

De burgemeester van Zoeterwoude kan trots zijn op haar dorp?
“Ze mag vooral trots zijn op de naam. De naam Zoeterwoude spreekt tot de verbeelding. Maar nerds wonen natuurlijk overal. Niet alleen in Zoeterwoude.

Bent u eigenlijk weleens in Zoeterwoude geweest?
“Een keer, toen Wieteke van Dort een feest gaf. Leuk dorp. Precies wat je ervan verwacht.”

Burgemeester Liesbeth Bloemen reageert positief op het nieuws van Zoeterwoude als nerdcity. “Hartstikke leuk”, zegt ze. “Ik zag dat Katinka postzegels spaart, dat doe ik ook. En ze heeft een bril, net als ik. Ben ik dan een nerd?  Ik weet niet hoeveel zolderkamertjes er in Zoeterwoude vol zitten met nerds, maar ik hoop in ieder geval dat ze zich niet in een hoek gedrukt voelen.”

De schrijver van de serie zegt dat u trots mag zijn op de naam Zoeterwoude.
“Ik ben er vooral trots op dat ik de eerste burger van Zoeterwoude mag zijn.”

NERDTV – http://weblogs.vpro.nl/nerdtv

(Leidsch Dagblad)

Haarlemmerstraat in ‘t nieuw

De Haarlemmerstraat is niet meer wat-ie geweest is. Waar het achterste deel van de winkelstraat tot voor kort leek te verpauperen, ondergaat dat deel de laatste tijd een ware metamorfose. De komst van nieuwe winkels geeft de straat een nieuw elan. Nu alleen de klanten nog. 

 Het gaat de goede kant op met Leiden, zegt Joost Bleijie, Centrummanager voorzichtig. “Als winkelstad hebben we een uitgebreid zwerfsegment. We hebben een goed ontwikkeld middensegment en genoeg kleine niche winkels die echt iets toevoegen aan de stad. Wat we missen, is een landelijk topsegment: Zara, Sting, de Bijenkorf. Dat zijn winkels die mensen genereren. In het kielzog daarvan kunnen kleine, authentieke winkeltjes profiteren We hebben pas geleden een klein postcodeonderzoek gedaan en daaruit blijkt dat veel mensen uit de streek ervoor kiezen om ergens anders aan funshopping te doen omdat Leiden niet goed bereikbaar is en te weinig parkeerplaatsen heeft. De Rijn Gouwelijn is voor de bereikbaarheid cruciaal.”

Benetton is het voorbeeld van zo’n winkel voor wie de komst van de Rijn Gouwelijn reden was om zich in het achterste deel van de Haarlemmerstraat te vestigen. “De Pelikaanstraat wordt een bronpunt”, zegt de bedrijfsleider van Benetton en Sisley. “De eigenaren hebben veel geïnvesteerd in de hoop op een grote toeloop in de toekomst. Maar tot nu toe zijn de winkels op dit punt moeilijk te bereiken.” 

Onzichtbaar keerpunt
“Er loopt een onzichtbaar keerpunt bij Bakker Bart”, verklaart Esther de Leeuwe van Geddes&Gilmore. De bedrijfleidster merkt wel dat het aantal klanten iets aantrekt door de komst  van nieuwe winkels, maar maakt zich zorgen over de Haarlemmerstraat. “De gemeente zou de Haarlemmerstraat grondig moeten aanpakken, zegt ze. “In Utrecht is Hoog Catherijne bijvoorbeeld verbouwd. Lichte tegels en een goede verlichting zorgde voor een enorme toestroom van klanten. Het grootste deel van de klanten komt van de ‘lange kant’, zoals we het eerste deel van de winkelstraat noemen. Ze denken dat er na Bakker Bart geen leuke winkels meer zijn en gaan dan terug. Je ziet dat vooral goed op zaterdag.” Haar winkel dateert nog van voor de Rijn Gouwe plannen, maar ze juicht ze toe. Net als haar buren, Rob en Isolde ter Haar van het nostalgische Sigarenmagazijn Ter Haar dat al sinds 1922 standhoudt. Hun winkel overleefde alle recessies en ook nu weer gaat het goed. Ze merken langzaam een verbetering van het aantal shoppers en hebben hun hoop gevestigd op de tramlijn en de nieuwe parkeerplaatsen. “Leiden moet wel zijn nostalgische sfeer behouden”, zegt het duo. “Niet teveel strakke glazen gevels. Juist dat oude aanzicht is de kracht van de stad. Leidenaren mopperen veel, maar dit blijft toch de mooiste stad van het land.”

Bourgondische stad
“Als iedereen de daad bij het woord voegt”, zegt Joost Bleijie, “en als we in deze stad de ingeslagen koers volgen die we met de Rijn Gouwelijn, het programma Binnenstad en duizend parkeerplaatsen volgen, zie ik het zonnig in. Als we weer gaan draaien en terug gaan komen op eerder genomen besluiten, dan denk ik dat Leiden zijn centrumfunctie kwijtraakt. Bereikbaarheid is cruciaal voor een binnenstad, vandaar dat we daar al jaren op hameren. Maastricht is een voorbeeld van een gezellige Bourgondische stad die goed bereikbaar is. Vanaf de Maas rij je zo een parkeergarage in en je staat in een keer in de stad. In Arnhem en Breda idem dito. Zo moet er ook echt geïnvesteerd worden in parkeren en bereikbaarheid. Daar begint een dagje Leiden mee.”

(Leidsch Dagblad)

Kassa: Test energiedrankjes

In treinen en op schoolpleinen slaat de zoete geur van vloeibare oppeppers je tegemoet. Ze doen ook dienst bij autoritten richting Route du Soleil. Of je er energie van krijgt, is vraag twee en die wordt beantwoord door dr. ir. Sander Kerstens van de Universiteit Wageningen. Maar eerst: welk merk smaakt ’t best? We kochten bij verschillende supermarkten 7 populaire merken. Vier doorgewinterde energiedrankjesdrinkers beoordeelden ze blind op smaak.      

Het testpanel:|
Caro van der Meulen
Noemt zichzelf een fijnproever. Is van beroep chef/werkbegeleider in de horeca en houdt zo van koken en eten dat ze ook haar vrije tijd’t liefst in de keuken doorbrengt. Richtte in Amsterdam een eetclub op en reist graag smaakpanels af. Staat bekend om haar experimentele kookkunst. Haar toprecept: ‘kip met een geheim ingrediënt dat niemand tot nu toe nog heeft geraden.’ Kom, niet zo flauw… ‘Vooruit, het is Coca Cola.’ Van der Meulen kent energiedrankjes ook van de lange autoritten naar het huis van haar zus die in Frankrijk woont. Neemt dan altijd een paar blikjes mee zodat ze ‘fris kan doorrijden.’      

 Joanne Heuvelman
Herinnert zich schoolkampen waarbij energiedrankjes met ‘hele treeën tegelijk’ werden ingeslagen en mag zich dus met recht ervaringsdeskundige noemen. Met haar 18 jaar behoort ze trouwens ook helemaal tot de doelgroep. Waarvan ze zich verrassend bewust is. Vraagt zich als jonge, kritische consument namelijk af of het powershot dat je er volgens de fabrikant van krijgt nu echt is of ‘gewoon tussen de oren’ zit. Een klein probleem: kort geleden constateerde de arts candida. Als Heuvelman te veel suiker binnenkrijgt, wordt ze moe. Is deze smaaktest dan wel een goed idee? Ze waagt de gok. ‘Ik spuug het wel uit. En anders neem ik gewoon een extra energiedrankje. Grapje.’  

 Lewis van der Werff
Eenentwintigjarige audio-visuele vormgever. Dol op energydrinks. Tankt ermee bij wanneer hij een drukke dag heeft gehad en houdt van de boost die hij daarvan krijgt. Het werkt echt, zegt hij. En daarom slaat hij bij voorkeur twee of drie blikjes achterover. Achter elkaar ja. Of dat wel gezond is, zoveel cafeïne, vraagt hij zichzelf ook wel eens af. Belangrijkste tip van deze kenner: drink ze ijskoud, zo uit de koelkast, dan zijn ze ’t lekkerst. Relativerend: ‘Zodra ze lauwwig worden, proef je hoe zoet en vies ‘t eigenlijk is.’ Van der Werff is benieuwd of hij zijn favoriete merk kan herkennen.  

 Wilfred Pieters
Energiedrankjes behoren tot de vaste uitrusting van zijn vrachtwagen. Aan het eind van een dag rijden liggen de verkreukelde blikjes overal, bekent deze 37-jarige chauffeur. Hij koopt ze onderweg bij de benzinepomp. Red Bull. Altijd. Pieters weet dan ook ‘bijna zeker’ dat hij zijn favoriet er moeiteloos tussenuit gaat halen. Als hij niet hoeft te werken en trekt krijgt in een frisdrank met wat extra energie, haalt hij bij de supermarkt een huismerkvariant. Pieters heeft twee vragen over energiedrankjes: zit in die goedkope huismerken nou minder energie? En waarom zit er zo’n groot prijsverschil tussen een blikje bij de pomp en een blikje in de supermarkt?             

Aldi, Golden Power
Prijs: 0,29 (per 250 ml)

Caro: Kauwgomachtige geur van heel erg verdunde Coca-Cola. Vrij standaard smaakje, beetje zurig. Niet opvallend. Cijfer: 4.

 Lewis: Doet me denken aan nachtcafés en disco’s, waarschijnlijk omdat daar veel mixjes zijn met deze energydrink. Het zoete krijgt door de bubbels niet de overhand. Van de frisheid krijg ik al energie. De bierachtige nasmaak blijft wel lang hangen. Cijfer: 7

 Joanne: Ruik ik hier de energiedrank van de Lidl? Te zoet om elke dag te drinken. Dit pak je alleen als het toevallig in de koelkast staat en je geen rooie cent meer hebt. Absoluut niet lekker. Cijfer: 4.

 Wilfred: Sterke, zoete geur. Kauwgom. Is dit appelsap met prik? Kinderbier? Heb niet het idee dat dit energiedrank is. Redelijk lekker. Cijfer: 6.

 Sourcy Vitamin Water Energie 
Prijs: € 1,80 (per 500 ml)  

Caro: Geur houdt het midden tussen schoonmaakmiddel en vitaminepilachtig. Wat een waterige, laffe smaak. Gelukkig niet te zoet. Cijfer: 6.  

 Lewis: Doet denken aan zomer, waterijsjes. Wel een slappe, aangelengde smaak. Vast smakelijk op een warme zomerdag, maar nu niet. Ik probeer het bijna instinctmatig weg te spoelen met mijn eigen speeksel. Niet echt lekker. Cijfer: 4.

 Joanne: Felgeel van kleur. Geur van vitamine C-bruistabletten. Ik proef vooral water. En sinaasappel. Je houdt een nasmaak over alsof je wakker wordt met een droge mond. Voor de smaak geef ik een 3, maar ’t ruikt wel lekker. Cijfer: 5.

 Wilfred: Hier zit volgens mij veel te veel kleurstof in. Misselijkmakende, plastic geur. Water met sinaasappelsap? Vieze, bittere nasmaak. Cijfer: 1.

 Go Fast Energy drink
Prijs 1,95 (per 250 ml)

Caro: Je proeft pas in de nasmaak wat het moet zijn. Veel bubbels. Er zit een bittertje in. Ruikt ook naar kauwgomballen. Niet echt lekker. Cijfer: 6  

 Lewis: Zoete, chemische likeurgeur. Twee slokken is het lekker, dan wordt het vies. Moeilijk weg te krijgen. Maar volgens mij krijg je er wel energie van. Is dit soms Golden Power? Cijfer: 4.

 Joanne: Zoet, maar minder sterk dan andere. Mengelmoes van smaken, zoet met een beetje zuur erin. Nee, niet lekker. Cijfer: 4.

 Wilfred: Dit ruikt naar appel. Het ruikt naar Red Bull… en zo smaakt het ook. Wel lekker. Cijfer: 7.   

 Red Bull
Prijs: € 1,25 (per 250 ml)

Caro: De geur is zo sterk dat je bijna niet kunt proeven. Amandelen met een zoete nageur. Grappige, onverwachte smaak. Cijfer: 6. 

 Lewis: Ziet eruit als een biertje dat te lang op de bar is blijven staan, heeft zelfs een kleine schuimkraag. Geur doet me denken aan Chupa Chup-lollies. Smaak: een mix van cola en rivella. Beter dan de geur doet vermoeden. Cijfer: 5

 Joanne: Citroenfruitella! Proef ik aardbei? Absoluut niet lekker. Laat een zoete nasmaak achter. Alsof je drie suikerklontjes achter de kiezen hebt. Cijfer: 4. 

 Wilfred: Zoete snoepgeur. Waterijsjes. Veel te zoet van smaak ook. Beetje bitter, iets van sinaasappel- of mandarijnenschil? Cijfer: 4.

 Monster Ripper Energy Juice
€ 2,50 (per 500 ml)

Caro: Lichte peer- en amandelgeur.  Rijke, gecompliceerde smaak. Mierzoet. En een heel klein bittertje. Redelijk lekker. Cijfer: 7.

 Lewis: Wat een chemisch sinaasappelgeurtje. Holy ^*&$& wat zoet! Recept: 10 suikerklontjes met een eetlepel water? Bijzonder niet lekker. Cijfer: 2,5   

 Joanne: Gigantisch zoet, alsof je dextro snoepjes drinkt. Uitermate smerig zeg. Je houdt een nasmaak van een gele winegum. Cijfer: 2.  

 Wilfred: Misselijkmakende, scherpe, vieze geur. Chemisch. Proeft als een mix van ranja en sinaasappelsap. Over de nasmaak ben ik ook niet enthousiast. Plastic, bitter en chemisch. Cijfer: 1.   

 Kruidvat Powerbooster
€ 0,29 (per 250 ml)

Caro: Hoera, eentje die niet naar kauwgom ruikt. De geur doet me denken aan stroopsoldaatjes. Ik proef muffe rivella… maar dan zoet. Cijfer: 7

 Lewis: Ruikt naar appelcider zonder alcohol. Een frisse, prikkelende smaak. Redelijk lekker. Ik was een klein beetje verstopt, maar na dit drankje niet meer. Zou dat toeval zijn? Waarschijnlijk wel. Cijfer: 6,5

 Joanne: Niet lekker, maar te doen. Hoe heten die zilverkleurige zakjes drinken ook alweer? Caprisonne! Daar lijkt het op. Nare nasmaak. Alsof je een vieze mandarijn hebt gegeten. Cijfer: 4.

 Wilfred: Grote bubbels, ruikt zoals energydrank behoort te ruiken. Appelsap met prik. Smaak is goed, ik vind dit tot nu toe de beste. Cijfer: 8.  

 Action, Kobra power energy drink 
€ 0,45 (per 500 ml)

Caro: Geur blijft niet hangen, ruikt in de verte naar kauwgom. Voor de rest gewoon zoet. Mierzoete smaak die lang blijft hangen. Ook hier: kauwgomballen. Van alles het meest neutrale en gewoon zoet. Redelijk dus. Cijfer: 7

 Lewis: Ruikt zoet, naar appel, minder sterk dan de andere. Smaakt naar appelsap met bubbels en meer suiker. Smaakt natuurlijker. Best lekker! Zoetzure nasmaak is wat minder. Lijkt een soort dubbelfris energydrank variant. Cijfer: 7,5

 Joanne: Zit in verhouding weinig geur aan. Doet denken aan minneola. Ik proef water, prik, vleugje citroen. Niet lekker. Sinasachtige nasmaak. Cijfer: 3

 Wilfred: Heldere, donkere kleur, ruik bijna niks, zwembadgeur, beetje chloorachtig. Smaakt naar verdunde appelsap, erg wateig, weinig prik. Niet lekker, weeige nasmaak. Vies, vol gevoel, beetje misselijk na het drinken. Cijfer: 4

Conclusie
Hoe zit het met ’t energielevel na dik een uur nippen? Van energiedrankjes proeven word je moe, zo blijkt. Van der Meulen voelt zich als enige iets alerter, maar durft niet te zeggen of dat door de drank komt. Proeven was moeilijk. Energiedrankjes lijken op elkaar, zowel in kleur en geur als in smaak. ‘Voor de lekker’ hoef je ze niet te drinken, concludeerden ze. ‘Te zoet’, soms op het ‘misselijkmakende’ af. Dat Kruidvat’s Power Booster als enige een voldoende scoorde, lag ook aan de minder zoete smaak in vergelijking met die van de rest. De ‘chemische smaak’ en de overweldigende zoetheid zetten Monster Ripper Energy Juice op de laatste plaats.      

Kruidvat Powerbooster: 6
Kobra Power Energy Drink, Action: 5
Go Fast: 5
Golden Power Aldi: 5
Red Bull: 4
Vitamin Water Energie, Sourcy: 4
Monster Ripper Energy Juice: 3  

Reacties fabrikanten 
Monster-fabrikant Coca Cola Enterprises is verbaasd door de uitslag. ‘De smaak wordt in Amerika gewaardeerd, daarom hebben wij ’t in Nederland op de markt gebracht’, zegt de woordvoerster. ‘Monster Ripper Energy Juice onderscheidt zich van andere energiedrankjes, misschien komt het daardoor. Er zit bijvoorbeeld vruchtensap in. Mensen hebben een bepaalde smaakassociatie bij  energiedrankjes. Wij richten ons op de consument die een andere smaak wil. Uit de verkoopresultaten blijkt dat die erg wordt gewaardeerd.’

Woordvoerder José Mes van Kruidvat: “Wij zijn ontzettend blij met het winnen van deze smaaktest! De uitslag bevestigt de grote populariteit van ons energiedrankje. Kruidvat Powerbooster heeft een frisse sprankelende unieke smaak en geeft consumenten net weer dat beetje extra energie. De combinatie van goede kwaliteit met een lage prijs is precies datgene waarvoor onze eigen merk producten staan. “

‘Een pakje appelsap levert evenveel energie’

 Sander Kersten, hoofddocent Moleculaire Voeding aan Wageningen Universiteit bekeek de samenstelling van de 7 energiedrankjes. Conclusie: ‘Als consument betaal je vooral voor reclame en imago.’  

‘Een beetje smerig is deel van het appeal. ‘Shots zijn nu populair: geconcentreerde energiedrankjes in flesjes van 50 ml. Ook niet echt lekker. Dat insinueert een medicinale werking. Los daarvan: smaak is een subjectief gegeven. Maar het moet mogelijk zijn om er iets lekkerders van te maken.’
Krijg je energie van energiedrankjes? ‘Als je erdoorheen zit, honger hebt en een energiedrankje drinkt, voel je dat. Eet je iets en neem je een glas water, dan merk je geen verschil. Een pakje appelsap levert net zoveel energie als een energiedrank. Het effect van een energiedrank is grotendeels subjectief.’ 

Slappe koffie
Hoe meet je ‘energie’? Kersten: ‘In kilocalorieën. Maar dat is andere ‘energie’ dan de energiestoot die een claim als ‘2 tot 4 koppen koffie’ suggereert. Alsof het een superpotent middel is. De hoeveelheid cafeïne in energiedrank wordt overdreven. Blikjes bevatten gemiddeld 75 mg cafeïne. In een kop koffie zit meer dan 100 mg – tenzij je een slappe bak zet. Taurine klinkt ook heel wat, maar er zijn geen studies die het effect daarvan aantonen.’

Vitamines voor de show
Kruidvat, Golden Power, Red Bull en Kobra bevatten B-vitamines, Sourcy voegt magnesium en vitamine C toe. Kersten: ‘Vitamines zitten er meer in voor de show. De grondstof- en productiekosten zijn laag en kosten de fabrikant hooguit een cent per blikje. Nederlanders krijgen voldoende vitamines binnen via de voeding, tenzij ze alcoholist zijn of ernstig ondervoed. Extra vitamines hebben geen extra effect. Je kunt van B-vitamines geen reservevoorraad opbouwen.’

En kruiden? Guarana, gingko biloba…? ‘Sommige kruiden zijn zeker effectief. De vraag is: zit er voldoende in om effect te kunnen hebben? Dat staat er niet op. Ik vermoed sterk van niet. Het zijn wel geweldig tropisch klinkende namen.’ 

Gezond of niet?
Sourcy draagt een Ik Kies Bewust-logo. Dat is vast gezond. Maar hoe zit het met de rest? ‘Vitamin Water bevat minder suiker dan de rest’, zegt Kersten. ‘Dat is een verbetering. Maar de hele Ik Kies Bewust-claim is twijfelachtig want relatief. Eigenlijk is het fout. Het blijft een product dat uit suiker bestaat en daarom niet echt past binnen een gezond voedingspatroon.’

Red Bull is verboden in sommige landen. ‘Werkelijk?’, reageert Kersten verbaasd. ‘Daar kan ik me niks bij voorstellen. Als dat al verboden is, kun je driekwart van het supermarktschap weghalen.’
‘Een mythe’, bevestigt Red Bull. ‘Toen wij ’t op de markt brachten, wist niemand wat een energiedrankje was. Dan krijg je dit soort mysterieuze verhalen.’
Zijn goedkope merken ongezonder? Kersten: ‘Qua samenstelling lijkt alle energiedrankjes op elkaar: water, suiker en B-vitamines. De productiekosten zijn voor elke fabrikant even laag  en de marges zijn enorm. De meeste kosten zitten in marketing. Je betaalt als consument vooral voor reclame en imago.’

(Kassa)

Mythes over cola

Die John Pemberton. Als de apotheker die cola in 1886 uitvond las welke vreemde eigenschappen er tegenwoordig aan zijn drankje worden toegeschreven, draaide hij zich hikkend in zijn graf om. Het moet gezegd: de beste man begon er zelf mee. Zijn medicinale drank op basis van cocabladeren en kolanoten, zou een wondermiddel zijn tegen moeheid en hoofdpijn. Cokelore, oftewel: een broodje-aapverhaal over cola. Wat is nu waar en wat niet?     

Cola haalt bloedvlekken uit kleding
Cola gieten op een bloedvlek kan de vlek inderdaad een beetje verwijderen. Het fosforzuur in de frisdrank lost ijzer op. De vlek verdwijnt niet helemaal. En wat overblijft is een grote bruine vlek waarvoor je alsnog de wasmachine moet aanzetten. Eerste hulp bij bloedvlekken: spoelen met koud water en dan de machine in.  
WAAR

Cola verjaagt de kater
Ooit werd cola als antikatermiddel gepropageerd, net als koffie. Ook in cola zit cafeine. Daardoor stijgt de bloeddruk en gaat het hart sneller slaan. Als je genoeg cola drinkt (er zit relatief weinig cafeïne in) kun je alerter worden en minder moe. Cola breekt de alcohol in je lichaam niet sneller af en, het ergste, de hoofdpijn blijft. Rustig aan doen is het enige dat helpt…
NIET WAAR

Aan cola kun je verslaafd raken
Af en toe duikt het bericht op: een stevige coladrinker stapt naar de rechter omdat hij verslaafd zegt te zijn aan cola. Dat komt dan door aspartaam, suiker of cafeïne. De verslavende effecten daarvan zijn echter niet te vergelijken met die van ‘serieuze’ drugs. Je Daarbij vraagt je lichaam om steeds hogere doses. Ook met de geestelijke verslaving van cola valt het reuze mee: minderen of stoppen lukt met een beetje zelfdiscipline zonder afkickkliniek. Overigens kan veelvuldig en langdurig gebruik van cafeïne en aspartaam wel lichamelijke klachten geven. 
NIET WAAR

 In Coke zit cocaïne
Wie naar het etiket kijkt, ziet het zelf: in de letters van het Coca Cola-logo valt een snuivende coladrinker te ontwaren. Zeggen aanhangers van complottheorieën. In cocabladeren zit van nature een minuscule hoeveelheid cocaïne. Die wordt er tegenwoordig uitgehaald door een speciale behandeling. Ook bij Pepsi? Woordvoerder Cees-Jan Adema: ‘In Pepsi zit geen cocaïne. Dan zou de prijs ook wel iets hoger liggen, ha. En nee, het heeft er ook nooit ingezeten.’ Waar Coca Cola-communicatiemanager Guido van Alphen zich gebroederlijk bij aansluit. ‘Nee, er zit geen cocaïne in Coca Cola. En nee, het heeft er ook nooit in gezeten.’ Waarvan akte.
NIET WAAR

Menthos in cola veroorzaakt een fontein
Benodigdheden: 1 fles cola, een paar menthossnoepjes. Experiment: ga naar buiten. Druk de snoepjes in de colafles… Voilà: een spectaculaire fontein.
Wat is er gebeurd? In cola zit koolzuur en prik of kooldioxide. Die stoffen houden elkaar in een scheikundig evenwicht. In menthos zit suiker. Zodra dat in contact komt met cola, wordt de balans tussen de colastoffen verstoord. Koolzuur begint razendsnel af te breken waardoor prikbubbels ontstaan die uit de fles willen ontsnappen en onderweg nog meer bubbels veroorzaken.  
WAAR

 Cola met een aspirine erin werkt lustopwekkend
‘Dat lijkt me een sterk verhaal’, zegt Ilaniek Zantingh van de Nederlandse Vereniging voor Seksuologie. ‘Daar is geen wetenschappelijk bewijs voor. Ik vraag me af of daar überhaupt wetenschappelijk onderzoek naar is gedaan.’ U schrijft het in elk geval niet voor aan patiënten met een verminderde seksuele interesse, kunnen we concluderen? ‘Nee.’    
NIET WAAR

 Cola light is slechter voor je dan gewone cola
In cola light is suiker vervangen door aspartaam. ‘Het sluipende gif’, wordt die zoetstof wel genoemd. Wetenschappelijke onderzoeken die aspartaam vrijpleiten van geruchten over de schadelijke effecten, zijn intussen legio, maar de geruchten zijn hardnekkig. Zoetstoffen worden streng gecontroleerd in Nederland en alleen toegelaten wanneer ze voldoen aan strenge eisen.
NIET WAAR

Cola helpt bij darmklachten
Als er iets geen denderend hulpmiddel is bij darmklachten of diarree, is het cola of frisdrank. Darmen die van slag zijn, hebben al hun energie nodig om de veroorzakers van de infectie op te ruimen. Suiker is moeilijk te verteren. De cafeïne in cola zorgt voor een snellere afscheiding van vocht. Veel drinken is bij darmklachten het beste wat je kunt doen. Geen cola of vruchtensappen maar water, thee of water met O.R.S. Daarin zitten onder meer mineralen die je bij diarree snel verliest.  
NIET WAAR

Met cola krijg je vastzittende schroefjes los
‘Klopt!’reageert de voorlichter van scheepswerf Vooruit in Zaandam enthousiast. ‘’t Is een oude volkswijsheid, hè. Ik gebruik het al mijn leven lang, mijn collega’s ook. Als er een moertje vastzit, giet je er cola overheen, laat het even intrekken en ‘t gaat los. Ik zeg niet dat het altijd werkt, maar vaak wel. Op de werf gebruiken we een speciaal goedje: IMAL. Dat betekent Ik Maak Alles Los. Cola zou wel goedkoper zijn.’
WAAR  

Een tand of nagel in een glas cola lost op in 24 uur
Arie Jan van Winkelhoff, hoogleraar medische en orale microbiologie aan het Universitair Medisch Centrum Groningen: ‘Dat red je niet in 24 uur. Maar: cola spant de kroon als het gaat om zuurgraad en die is ontzettend hoog. Zuurtegraad drukken we uit in pH. Hoe hoger dat getal, hoe minder zuur iets is. De pH van cola is ongeveer 2, net zo hoog als in je maag. Tandglazuur begint al op te lossen bij een pH van 2,5. Als je vijf blikjes cola per dag drinkt, en die mensen zijn er, lost je glazuur op. En dat groeit nooit meer aan. Er zijn ouders die hun kinderen wegleggen met Roosvicee, dat is ook zo zuur. Tanderosie wordt volksziekte nummer 1.’
NIET WAAR

Een koperen muntstuk lost op in cola
Nee. Maar hij gaat er wel prachtig van glanzen.
NIET WAAR

Van cola word je onvruchtbaar
Vruchtbaarheidsonderzoekster Deborah Anderson deed in 1985 een opmerkelijke proef. Ze mengde verschillende soorten cola met sperma en keek wat er met de zwemmers gebeurde. De lightcola doodde binnen een minuut alle spermacellen, de overige hadden een iets minder dramatisch effect. Een paar jaar later bewees een Taiwanese wetenschapper het volstrekte tegendeel. Het tv-programma Myth Busters herhaalde het onderzoek -onder weliswaar minder wetenschappelijke maar hilarische omstandigheden – en kwamen tot hetzelfde resultaat als de Taiwanees. Wetenschappelijk niet bewezen, kortom       
NIET WAAR   

Cola maakt je botten zwak
In cola zit veel fosforzuur. Fosfaten, een onderdeel daarvan, zitten ook in ons lichaam. We hebben ze ook nodig en halen ze overal vandaan. Eieren, vlees en kaas zijn belangrijke bronnen. Krijgen we te veel fosfaten binnen, dan neemt het lichaam minder kalk op. In die zin kan cola je botten zwakker maken, al speelt je verdere eet- en leefpatroon natuurlijk een essentiële rol.     
WAAR

 Cola verwijdert roest
Roest op de bumper? Drenk aluminiumfolie in cola, poets flink en ’t is weer schoon. Door het fosforzuur in de cola lost het roest (oxide) laagje inderdaad op. Hoe snel, dat hangt af van het materiaal.
WAAR

(Kassa)

Kan ‘t wat zachter?!

De psycholoog: ‘Geluid is pas lawaai als ’t ongewild geluid is’
De expert: ‘Het gaat niet om stilte, het gaat om rust’

 Zomer in Holland is languit op een ligbed, het gedempte geroezemoes van barbecueënde buren op de achtergrond. Is slapen met het raam open en ontwaken met het vredige gekwetter van vroege vogels in de achtertuin. Een kwart van de Nederlanders mist la dolce vita van de zomer tot de herfst wegens lawaai. Van snurkende partners, luidruchtige buren of herrie in de straat tot overscherende vliegtuigen. En dat doet meer met ons dan we denken.

 ‘Geluid is pas lawaai als het ongewild geluid is’, definieert psycholoog Sabine Janssen die bij TNO de beleving van geluid en lawaai in de woonomgeving onderzoekt. ‘Geluid heeft een subjectief effect. Wat de een als storend ervaart, hoeft voor een ander geen probleem te zijn. Daarbij speelt onze persoonlijkheid een rol, net als de omgeving waarin we wonen. In een stedelijk gebied ben je voorbereid op bepaalde vormen van lawaai. Sommige mensen wennen eraan, veel mensen niet. En zelfs al hebben ze er niet bewust last van, dan nog kunnen ze wel verstoord zijn tijdens hun slaap.’

 Snurkende bedgenoten
Leeftijd is nog een factor. Dertigers die een gezin hebben met kleine kinderen zijn vanwege stress op het werk en hun drukke privéleven het meest gevoelig voor lawaai. Bij ouderen ligt het complexer. Ze kunnen meer hebben en horen minder. Aan de ene kant wordt de geluidshinder dus minder. In de praktijk vervuilt het stoorgeluid juist de gewenste geluiden.

De kans dat ouderen meer lawaai gaan produceren, neemt ook toe. Senioren snurken vaker. En harder. Niet alleen mannen, zoals het cliché wil. De snurkforums op internet worden evengoed bezocht door mannen die wanhopig een oplossing zoeken voor het gezaag dat hun vrouw produceert. Snurkvolume kan oorverdovend zijn en zelfs doordringen tot in de slaapkamer van de buren. Voor slapeloze bedgenoten resten slechts twee oplossingen: oordopjes of apart gaan slapen. De anti-snurkmiddelen die voor snurkers op de markt zijn, halen weinig uit. Een Kno-arts kan de oorzaak onderzoeken en eventueel doorverwijzen naar een Slaappoli waar mogelijk een oplossing wordt gevonden.

 Dood door geluid…
Burenoverlast levert op televisie vermakelijke beelden op, maar een slepend lawaaiprobleem kan voor de betrokkenen een aanslag op de gezondheid betekenen. Langdurige blootstelling aan geluidhinder geeft lichaam en geest een flinke knauw. De belangrijkste gevolgen: een verhoogde bloeddruk, ernstige slaapproblemen, slechtere leerprestaties bij kinderen en hartinfarcten. De Nederlandse Stichting Geluidshinder (NSG) stelt zelfs dat jaarlijks honderden mensen tot wel 10 jaar eerder sterven door stelselmatige geluidsoverlast. Geluidhinder, waarschuwt de organisatie, is in 2020 de belangrijkste bedreiger van de volksgezondheid.     

Dood door geluid – kan dat, Sabine Janssen? ‘Onderzoeken wijzen inderdaad uit dat geluidsoverlast het risico op hartproblemen kan vergroten. Onze hartslag reageert op geluid. Bij een recent TNO-onderzoek kregen mensen een horloge om dat bewegingen registreerde. Via een ander apparaat werd de hartslag bijgehouden. Daaruit bleek dat hart, spieren en hersenen extra activiteit vertonen wanneer buiten een vliegtuig of auto voorbijkomt. Zelfs wanneer je niet wakker wordt van nachtelijk lawaai, slaap je onrustiger.

Een directe link tussen lawaai en gezondheidsproblemen is lastig aan te tonen. Hoe gezond iemand is, heeft met zoveel dingen te maken. Maar dat hinder de gezondheid negatief kan beïnvloeden, staat vast.’ 

‘Met vriendelijk bereik je het meest’
Zover liet Marieke Brouwer (27) het niet komen. De Utrechtse maakte korte metten met de overlast die haar uit de slaap hield. Op een vriendelijke manier, want daarmee bereik je het meest, zegt ze. ‘Ik kreeg twee studenten boven me die er een ander leefritme op nahielden dan ik met mijn fulltime baan.’ Harde muziek op onmogelijke tijdstippen waardoor ze bijna haar bed uit trilde en niet kon slapen. ‘Eerst dacht ik: laat maar. Misschien is het incidenteel. En je wilt toch niet als een zeur overkomen.’ Maar het hield niet op. Ze vroeg de makelaar om het mailadres van de bewoners en verzocht hun vervolgens per elektronische post om iets meer rekening met haar te houden. Sindsdien gaat het goed. ‘Als ik toch last van ze heb, stuur ik een sms en dan draaien ze de volumeknop meteen naar beneden. Eigenlijk heeft de overlast wel een leuk contact opgeleverd. Het blijken sympathieke jongens.’

 Ronkende gevaartes
Schiphol verwerkt jaarlijks 600 duizend klachten van duizenden mensen bij wie het woon- en leefplezier ernstig verstoord blijft. Een van hen was André Hermans. Hij woont al dertig jaar in Uitgeest en zag met de komst van de Polderbaan bij Schiphol in 2003 zijn stille zomermiddagen ineens vervliegen. ‘Er waren dagen dat elke anderhalve minuut een toestel overkwam. Zaten we in de tuin, moesten we een minuut onze mond houden, dan hadden we dertig seconden om iets te zeggen en dan kwam het volgende vliegtuig.’
Hij is een van de weinigen die er niet van in de stress schoot. Hermans houdt van vliegtuigen. Als KLM-piloot in ruste zag hij de ronkende gevaartes vooral als een nostalgisch lijntje met zijn voormalige collega’s. ‘Ik dacht wel: dat moet toch slimmer kunnen’, blikt hij laconiek terug.

Hermans werd bewonersvertegenwoordiger van de gemeente Uitgeest en daarmee onderdeel van de Commissie regionaal overleg Schiphol (Cros). Bewoners, sectorpartijen en bestuurders proberen daarin gezamenlijk de overlast te verminderen door onder meer routewijzigingen door te voeren. Het zijn lange procedures, maar ’t werkt. In samenspraak met de Cros bereikte Hermans dat vliegtuigen ’s nachts hoger kwamen aanvliegen waardoor de hinderbeleving voor Castricum en Uitgeest aanzienlijk minder werd. Tegenwoordig kan in Huize Hermans ’s zomers weer worden genoten – en ’s nachts worden geslapen. 

Klagen over herrie heeft zin, wil Hermans zeggen, hoewel hij daar onmiddellijk een kanttekening bij plaatst. ‘Hinderbeperking komt in dit geval neer op hinderverschuiving. De regering hanteert een saldobenadering: als het aantal mensen met overlast daalt, spreken zij van een succes. Ook wanneer er aan de ene kant van een vliegroute tweeduizend klachten minder zijn, en er aan de andere kant duizend nieuwe bij zijn gekomen. Ja, dat is zuur voor die nieuwe mensen.’ In 2020 moet de overlast van Schiphol afgenomen zijn, met name voor gebieden die verder van de luchthaven liggen. Dan gaan alle vliegtuigen van grote hoogte in glijvlucht naar de luchthaven.     

 Compenseren met rust
Oordopjes kunnen als (nood)oplossing wat rust en stilte geven. Herriestoppers – schuimstaafjes die je fijndrukt en in je oor stopt –zijn goedkoop maar doen dan ook weinig. Wasbolletjes die zich naar je oor vormen, sluiten al beter af. Een effectief alternatief voor huis-, tuin en keukenlawaaistoppers zijn oordoppen op maat die bij de hoorwinkels te koop zijn. Mensen die beroepsmatig veel in de herrie zitten, zoals dj’s, gebruiken ze.

Valt een ongezonde hoeveelheid geluid of lawaai eigenlijk te compenseren met een overdosis stilte? ‘Het gaat ook niet om absolute stilte, het gaat om relatieve rust’, zegt Jan Kramer van de Nederlandse Stichting Geluidhinder. ‘Veel mensen die op vakantie gaan, kiezen daarom voor een rustige bestemming. Stilte is niet het ontbreken van geluid. Door stilte ga je gewenst geluid beter horen en dat is plezierig.’   

Eerste hulp bij overlast

Algemeen
Onmisbaar als eerste en laatste redmiddel: de website van de Nederlandse Stichting Geluidhinder: www.nsg.nl. 

Luidruchtige buren?
Wacht niet te lang met het doen van uw beklag. Hou het vriendelijk. Smeer desnoods met stroop. Komt u er samen niet uit, vraag dan of uw gemeente een buurtbemiddelaar kent. Die brengt partijen met elkaar in gesprek waarna u als buren zelf een oplossing zoekt. 

 Hinder in huis 
Spreek de eigenaar, beheerder of verhuurder daar schriftelijk op aan. Hij of zij moet uw klacht in behandeling nemen. Geluidhinder kan een reden zijn voor huurverlaging. Heeft u een koopwoning, kijk of u beter kunt isoleren (zie ook www.nsg.nl). Blijft een oplossing uit, vraag uzelf dan af of dit huis u werkelijk een jarenlang gevecht waard is.    

 Verkeersherrie
Denderende vrachtwagens of een sluiproute vol hardrijders in uw straat? Klaag bij de gemeente. Die kan een maximumsnelheid invoeren of een parkeerverbod instellen.    

 Vliegtuigen
Alle luchthavens hebben een klachtendienst. Maak daar gebruik van. Klagen helpt. Vaak.
Schiphol:
Bewoners Aanspreekpunt Schiphol (BAS), www.bezoekbas.nl, 020 601 55 55

Rotterdam Airport:
Milieudienst Rijnmond, www.dcmr.nl/milieuklacht, 010 473 33 33

Groningen Airport:
Commissie Milieuhygiëne (CMLE): www.cmle.nl, 050 309 30 09

Maastricht Aachen Airport:
Klachten Informatie Centrum Luchtverkeer, www.kicl.nl, 043 365 20 20   

Vliegbasis Eindhoven:
www.defensie.nl/servicemenu/contact/klachten_vliegbewegingen, 0800 022 60 33      

Luchthaven Lelystad:
www.milieucommissie.nl,  0320 265 400  

Zomerevenementen
Voor festivals en concerten in de buitenlucht heeft een organisatie een vergunning. Daarin staat het maximale aantal decibellen dat op een zwoele zomeravond geproduceerd mag worden. Vermoedt u overschrijding van de feesttijd of het aantal decibellen, dien dan bij de gemeente uw klacht in.    

(Algemeen Dagblad)

Medische websites

 ‘Dokter, ik geloof dat ik een hersentumor heb’ 

 Internet is een bron van kennis en vermaak, maar huisartsen krijgen er zo onderhand chronische hoofdpijn van. Wij weten al wat ons mankeert voor de dokter zijn mond heeft opengedaan. Maar we hebben niet altijd gelijk. Een stoomcursus zelfdokteren op de digitale snelweg.

Stelt u zich voor dat u meneer De Vries bent. U heeft medicijnen gestudeerd en bestiert nu een huisartspraktijk, ergens in een middelgrote stad. Het inloopspreekuur begint. U zwaait de deur van de wachtkamer open. ‘Ah, mevrouw Pietersen’, zegt u joviaal, ‘komt u verder. Wat kan ik vandaag voor u doen?’
Mevrouw Pietersen zwijgt en diept met een trillende onderlip een verkreukeld stuk papier op uit de zak van haar grijze mantel.
‘Hier dokter, lees maar’, en ze schuift u over uw bureau een printje toe. Een worddocument.   

‘Hydrocephalie kan veroorzaakt worden door een tumor die een afvoerkanaal dichtdrukt.
Bij volwassenen kan hydrocephalie klachten veroorzaken zoals hoofdpijn, misselijkheid, sufheid en zelfs coma. De oorzaak kan een tumor zijn of een hersenbloeding.’ 

‘Mevrouw Pietersen, hoe komt u hieraan?’vraagt u streng.    
‘Van Google dokter. Ik had zo’n hoofdpijn en het werd steeds erger. Ik ben ook zo vergeetachtig de laatste tijd. En móe, ik zou de hele dag wel kunnen slapen. Kunt u me alstublieft een doorverwijzing geven voor de specialist? Ik wil graag een CT-scan, want (ze snikt nu hevig) dit gaat helemaal mis.’
U plukt een verse Kleenex uit het doosje en zucht. ‘Mevrouw Pietersen, wat had ik u de vorige keer nu gezegd. Dit zouden we niet meer doen, toch?’

‘Tachtig procent is commercieel’
Huisartsen zoals meneer De Vries bestaan en ervaren dat het erg moeilijk is om mensen als mevrouw Pietersen te overtuigen dat iets wat op internet staat niet per se waar hoeft te zijn. Als mondige patiënten laten we ons tegenwoordig niet zomaar met een kluitje in het riet sturen. Desnoods eisen we, opgestookt door onze vrienden op een lotgenotenforum, een second opinion.
Onderzoeken schermen met verschillende cijfers, maar wijzen uit dat veel Nederlanders internet als digidokter gebruikt wanneer ze iets onder de leden (menen te) hebben. Het aantal websites met medische informatie is groot. En tachtig procent daarvan, constateert Patrick Jansen, huisarts en auteur van het boek Medische informatie zoeken op internet, is commercieel. Het onderscheid tussen objectieve en gekleurde informatie voor surfende leken als wij aan de buitenkant niet te zien.  

Zoekresultaten en google-ads
Google-ads zijn kleine advertenties naast of boven medische verhalen en naast de zoekresultaten die verschijnen wanneer we een zoekterm intikken. Deze advertenties bevatten altijd gekleurde informatie, evenals de website waarnaar ze linken. Bedrijven betalen geld aan Google om zo’n advertentie zo duidelijk mogelijk in ons blikveld te wurmen. Dat geldt ook voor de sites die hoog in Google staan. Hoe meer je ervoor betaalt, hoe hoger die eindigt en hoe eerder we ‘m zien. Wikipedia, de online encyclopedie, lijkt een betrouwbare bron omdat de gebruikers ‘m goed in de gaten houden, maar dat kan niet altijd voorkomen dat marketeers van farmaceutische bedrijven de informatie kleuren met elementen die hen in een gunstig daglicht stellen maar een tikkeltje bezijden de waarheid liggen.

Linke soep: pillen bestellen via internet
Commerciële partijen op voedings- en gezondheidsgebied hebben baat bij de verkoop van hun medicijn. Een website is voor hun een middel om het medicijn, de therapie of de kuur aan de man dan wel vrouw brengen. Om de potentiële klant tot aanschaf te laten overgaan, kan zo’n  fabrikant een flitsende test verzinnen waarvan de uitkomst altijd tot de wat zorgwekkende conclusie leidt dat u beter even naar de huisarts kunt gaan. Die kan u vertellen of medicijn Zus of Zo wellicht tot verbetering van uw probleem leidt. En op echt linke sites kunt u meteen een medicijn bestellen door op de link onder het artikel te klikken. Waarmee u het risico loopt dat u iets krijgt dat uw gezondheid schade toebrengt. Zeker bij medicijnen die in het buitenland te bestellen zijn en waarvoor u geen recept nodig hebt, is veiligheid niet gegarandeerd. Kruidenpreparaten zijn even gevaarlijk als medicijnen in een ‘regulier’ en ‘wetenschappelijk aangetoond’ jasje.
Als forums en weblogs of hobbydokters met een site dit soort informatie overnemen, en dat gebeurt nogal eens, waaiert de foutieve informatie uit over de rest van het internet waar het vervolgens door nog meer iemanden wordt opgepikt. En zo ontstaan broodje-aapverhalen zoals borstkanker veroorzakende deodorants.  

Afkicken en afvallen
Natuurlijk biedt zelf dokteren op internet niet alleen kommer en kwel. De dokter hoeft ons tegenwoordig vaak minder uit te leggen omdat onze kennis over gezondheid is vergroot. Van betrouwbare websites (kijk voor een overzicht in het kader hieronder) kunnen we veel leren.  Al moeten we ook daarbij in de gaten houden dat zelfs de medische wereld soms verdeeld is over bepaalde zaken en dat we bij alles in het achterhoofd moeten houden dat nieuwe medische inzichten deze feiten intussen hebben ingehaald. 
Een ziekte die ons dagelijkse leven beïnvloedt, kan tot onbegrip leiden in de buitenwereld. Dan is het prettig als we stoom kunnen afblazen bij mensen die precies weten hoe we ons voelen omdat ze in hetzelfde zieke schuitje zitten als wij. En als we willen stoppen met roken of drinken, of een dieet willen volgen, kunnen communities een warme en waardevolle steun in de rug zijn.     

Niet voor hypochonders
Als we al een beetje hypochondrisch zijn ingesteld, dan kunnen we dat hele internet natuurlijk beter de deur uitgooien. Pijntjes horen erbij en gaan over het algemeen vanzelf weer over na een week of twee, drie. Rust, reinheid en regelmaat zijn probate middelen en kosten bovendien een stuk minder dan de wonderpillen en -therapieën die ons op internet worden voorgeschoteld. Ga in elk geval nooit af op de adviezen van mede-internetters als u ergens last van hebt. Voor hetzelfde geld is er namelijk wel iets aan de hand. Niet alles zit tussen de oren.  

Wie zit er achter een website? 
Vraag u af wie een site heeft gemaakt en waarom. Dat kunt u doen door bovenaan de pagina te klikken op Contact, Over Ons, Help, of via de pagina waar u eventueel iets kunt bestellen. Is de afzender onvindbaar, ga dan naar www.sidn.nl (is van de Stichting Domein Registratie) of www.internic.net/whois.html en voer daar de naam van de website in. U ziet dan wie de eigenaar is of u kunt, als de webbouwer een externe partij is, met die informatie verder pluizen via een zoekmachine. Belangrijk is ook wanneer de site voor het laatst is geupdate. Welke bronnen de auteurs gebruiken en wat anderen zeggen over dit onderwerp. Ga nooit af op één enkele bron. 

[ Kader]
Overzicht van betrouwbare medische sites

www.betrouwbarebron.nl initiatief van medisch specialisten en artsen
www.consumentenbond.nl, (deels gratis) informatie over o.a. voeding en gezondheid
www.food-info.net, een initiatief van de Universiteit Wageningen
www.skepsis.nl en www.kwakzalverij.nl 
www.voedingscentrum.nl, opgezet door de overheid  
www.voelspriet.nl, alles over zoeken op internet in het algemeen
www.vwa.nl van de Voedsel en Waren Autoriteit over voedselveiligheid. 
www.ziekenhuis.nl initiatief van Nederlandse ziekenhuizen.

(Kassa)

4 uur Cup-a-port

Hulp nodig?

• Advieslijn Jellinek Kliniek: 020 – 590 15 15. Meer informatie over wachttijden en afkicken vind je op www.jellinek.nl  
• Hulplijn Anonieme Alcoholisten (24/7)  020 – 681 7431. Kijk ook op www.aa-nederland.nl.  

Probleemdrinkers
Een op de tien Nederlanders is een probleemdrinker: ze drinken een of meer dagen per week zes glazen of meer en functioneren daardoor minder. 34% daarvan is man, 9% vrouw. (Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek, 2009.)

 Meggie de Jong (1964) dronk op haar dertigste haar eerste glas alcohol. Tien jaar later belandde ze in een Duitse afkickkliniek om de strijd aan te gaan met haar alcoholverslaving. Ze won.  

 ‘Ik had zoals gewoonlijk aardig wat gedronken. Ik waggelde naar de parkeerplaats om mijn auto te zoeken. Weg. ‘Ze hebben m’n auto gejat!’ schreeuwde ik naar mijn vriendin. Ze kwam niet meer bij. ‘Hij staat daar!’, wees ze. Was ik vergeten dat ik een nieuwe had gekocht. Een spiksplinternieuwe rode Cabrio.

Ik was een kwartier onderweg toen ik een enorm kabaal hoorde. Bocht niet goed genomen of zo. Ik reed door, had geen zin om uit te stappen. Thuis zette ik de auto in de garage en ging slapen. Ben, mijn man, lag al in bed. De volgende ochtend start ik de auto, hels lawaai. Woedend belde ik de dealer die meteen een monteur stuurde. ‘Bent u ergens overheen gereden’, zei die, ‘de hele onderkant ligt eraf.’ Alle olie was eruit gelekt. De reparatie zou me klauwenvol geld kosten. Ik schaamde me rot. Ik besloot de auto te verkopen en opnieuw te beginnen. Een leven zonder drank.  

 Tot mijn dertigste dronk ik amper. Ik had een hekel aan dronken mensen. Alcoholisme zit in mijn familie. Sommige familieleden drinken daarom geen druppel. Je weet namelijk niet of je alcoholist bent. Bij mij sloop het er langzaam in. Ik had dertien jaar op de advertentieafdeling van een krant gewerkt toen ik door een reorganisatie mijn baan verloor. Werken bij een baas wilde ik nooit meer, een eigen bedrijf leek me wel wat, een vacaturekrant. Mijn collega’s waarschuwden me: ‘niet doen Meg, daar is geen behoefte aan, er zijn al zoveel kranten.’ Ik geloofde heilig in het concept. Ik begon in augustus en wilde in december break even draaien. ‘Dat lukt nooit Meg’, zei iedereen, ‘daar staat drie jaar voor’. Het moest, ik had mijn spaargeld erin gestoken. Bij de bank en de gemeente kreeg ik een krediet voor startende ondernemers, hoewel ze aanvankelijk weinig vertrouwen hadden in dat kleine, blonde vrouwtje. Vanaf dat moment ging het razendsnel. Mijn krant werd de snelstgroeiende en bestgelezen vacaturekrant van Nederland. Op een gegeven moment hadden we drie edities en een oplage van 700.000. En in december draaiden we break even.

Ik verzette bergen. Hoe drukker het was, hoe beter ik presteerde. De druk was groot. Elk succes werd gevierd met een borrel en donderdagmiddag vier uur was vaste prik. Bessenjenever met jus was mijn drankje. Later werd dat port: bessen is puur Hollands en kun je in het buitenland niet krijgen.
De flessen raakten steeds sneller leeg, steeds vaker had ik behoefte aan een glas. Niet alleen op donderdagmiddag, ook op woensdag, dinsdag, vrijdag. Uren van tevoren begon ik me op dat vier-uurtje te verheugen. ‘Vier uur cup-a-port’, noemde ik het. Bij het opstaan dacht ik aan wat ik die dag zou drinken, wanneer en vooral: hoe ik aan drank kon komen. Soms haalde mijn assistent een paar doosjes bij de supermarkt, anders ging ik zelf. De slijter in het dorp kende me intussen wel. Ik heb een keer gedaan alsof ik al die flessen nodig had voor een verjaardagsfeest van een vriendin. Een week later waren ze leeg, ging ik terug, vroeg hij: ‘Is de port nu al op?’ Ik loog dat ik de verkeerde soort had meegenomen, dat mijn vriendin altijd Tawny dronk en dat ze die flessen van vorige week had weggegeven. 

 Het begon Ben op te vallen dat ik steeds vaker dronk. Hij was niet tegen alcohol, dronk af en toe gezellig een glaasje mee, maar niks buitensporigs. Ik kwam vaak laat thuis, soms zo dronken dat ik geen zin meer had in eten, dan had hij voor niks gekookt. Hij begon mijn drankvoorraad te verstoppen. Achter de wasmachine, in de keukenkastjes… Als ik nuchter was, kon ik dat hebben, maar als ik wat op had, werd ik razend, zocht ik het hele huis door. Op een nacht werden we wakker van gerommel in de voortuin. Iemand liep scheldend en vloekend aan de auto’s te morrelen. Een zwerfster, ik zag haar wel eens in het dorp. Ik haalde een glas water voor haar en plantte haar neer op ons terras. Ben belde binnen de politie. De agenten die haar kwamen ophalen, keken er niet van op. Ze plukten haar regelmatig van de straat. Ben zei toen ze weg waren: ‘Dat is jouw voorland Meg.’ Dat was voor hem geen grapje.   

Voorheen had ik de leiding over alle afdeling, dat kon ik niet meer aan, daar schakelde ik anderen voor in. Ik verscheen laat op mijn werk, doodmoe omdat ik de avond ervoor had gedronken. Ik nam verkeerde beslissingen die het bedrijf geld kostten. Kreeg blackouts, hallucinaties. Ik zag spinnen lopen die er niet waren. Kapot was ik op een gegeven moment. Nee, ik vond mezelf geen alcoholist. Af en toe deed ik aan de lijn omdat ik van die bessentroep baggervet werd, dan dronk ik geen druppel. Zie je wel, dacht ik, als ik alcoholist was, hield ik dit nooit twee weken vol. Ik kan stoppen wanneer ik wil, ik functioneer goed, ik lig niet in de goot. Alcoholisme is de ziekte van de ontkenning. Met kerst hadden we een bedrijfsfeest. De maandag daarop kwam mijn assistent Ed als enige naar de zaak. Ik had iedereen op mijn kosten namelijk een week vrij gegeven. Ed vroeg of Ben nog lang boos was geweest. Hoezo? vroeg ik. Ik scheen verschrikkelijke dingen tegen mijn personeel te hebben gezegd. Ik ben mijn kantoor in gelopen, heb de deur op slot gedraaid en ben ingestort. Een uur lang heb ik op de grond zitten janken. Ik wílde dit niet meer. Op tv had ik iets gezien over een privé afkickkliniek waar ook ondernemers kwamen. Daar wilde ik naartoe. Ben vond het onzin. Het was gewoon een kwestie van wilskracht, zei hij. Maar ik kon dit niet op eigen houtje. Ik zette het nummer van die verslavigskliniek in mijn telefoon. Maar ik belde niet, stelde het uit. Achteraf is dat goed geweest. Pas als je de bodem hebt gezien, kun je afkicken.   

Die bodem kwam thuis, niet lang daarna. Het was avond, ik was dronken en wilde een nieuwe fles openmaken maar kreeg de kurk er niet af. Ik dacht: ik moet een mes of hamer, dan sla ik die hals eraf en drink ik die wijn gewoon met glas en al. Toen knapte er iets. Ik ben op mijn knieën gevallen en heb God gesmeekt of dit alsjeblieft op kon houden. Ik kón niet meer. Ik pakte mijn mobiel en zocht het nummer van een vriendin. Ineens kwam ik die afkickkliniek tegen. Ik belde. Er nam iemand op, ik wist niet wat ik moest zeggen. Die vrouw, Edy, wist wat ze moest vragen. Ze krijgen elke dag zotten aan de telefoon. Ze noteerde mijn naam en adres en zou de volgende ochtend om half elf langskomen. Ben zat beneden in zijn kamer. ‘Ik heb net de kliniek gebeld’, zei ik, ‘ik ga afkicken.’ ‘Mooi’, zei Ben. ‘Als ’t maar niet te duur is.’   

Ik besloot vanaf het eerste moment eerlijk te zijn, ook al zat Ben erbij. ‘Hoeveel drink je?’, vroeg Edy. Twee flessen port per dag of drie, vier flessen witte wijn. Ben was geschokt. Edy wilde dat ik meteen werd opgenomen. Ik heb niemand iets verteld, familie, kennissen, ze hadden geen idee dat ik alcholist was. Het duurde lang voor ik het zelf doorhad. Dat ik ging afkicken, heb ik ook niemand verteld. Het was mijn ding, dat wilde ik niet delen.  

De dag voor mijn verjaardag vertrok ik naar Duitsland. Ben was mee, die zou een nachtje blijven. In het hotel waar we sliepen, was de bar dicht. De volgende ochtend, we zouden vanaf vliegveld Rotterdam vertrekken, was ‘t ‘tzelfde liedje. Het was de laatste dag dat ik kon drinken en op het vliegveld was de port op. Er zat nog een beetje in de fles, met droesem onderin. Ik mocht het gratis hebben van de bardame. Toen ik aankwam op het vliegveld in Duitsland, was er ook geen tijd. De taxi stond me op te wachten.  

Daar zat ik, op mijn verjaardag, in een kliniek. In m’n eentje. Het was een prachtige omgeving, maar ik voelde me een totale mislukkeling dat ik het zonder hulp niet kon. ik sprak de taal niet, niemand sprak Engels. Bij binnenkomst moest ik alles afgeven. Tas, paraplu, autosleutels… Er zijn mensen die de sproeivloeistof uit hun auto opdronken, vandaar. 

Eerst werd ik lichamelijk onderzocht. Er zat geen brok vitamines meer in mijn lijf, dus ik kreeg een vitaminestoot. Ze wilden dat ik ter plekke stopte met roken. Verslavingen hebben te maken met breinstofjes. Serotonine, dopamine. Die toevoer moest gestopt worden. Ik peinsde er niet over om de sigaretten op te geven. Die wandelingetjes naar buiten met een sigaret waren ’t enige wat ik nog had. Eigenlijk had ik vier weken moeten blijven, maar ik ging na een week terug. Helemaal ontgift. Ik heb liters water moeten drinken, goed moeten eten. Eerlijk gezegd was ik er niet helemaal van overtuigd dat het zou lukken, maar het is gelukt. En daar ben ik nog steeds trots op.   

 Alcoholisme is een ziekte, leerde ik in die kliniek. Het heeft te maken met een gen dat je gevoelig maakt voor verslaving. Dat je verslaafd bent, daar kun je niks aan doen. De keuze: ga ik door of stop ik, is je eigen verantwoordelijkheid. Als ik het kan, kan iedereen het. Ik sta nu vijf jaar droog, maar een ex alcoholist noem ik mezelf niet. Ik ben een niet drinkende alcoholist. Ik neem zelfs geen kersenbonbons.

Na die afkickweek heb ik me gemeld bij de AA. Dat hoorde bij het natraject, zei Edy. Dat zag ik niet zo zitten, ik dacht dat die club voor losers, mislukkelingen was. Maar de vijf procent die echt aan de grond zit, zie je daar niet. Die leven op straat, zoals die zwerfster voor ons huis. De eerste keer dat ik bij de AA kwam, dacht ik dat ik verkeerd zat. Het waren gewone, nette mensen.

De eerste tijd was ik vooral bezig met niet-drinken. Ik werd counselor bij de AA, gaf lezingen, voorlichting, op basisscholen, aan volwassenen. Daar hoorde ik dezelfde smoezen als die ik gebruikte. Heel irritant.
De relatie tussen Ben en mij is veranderd. We liggen op dit moment in een scheiding. Dat hoor je vaker van mensen die hun verslaving overwinnen. Je verandert zelf, wordt onafhankelijker. Voor veel partners houdt de zorg op. Bij Ben en mij speelde er nog iets anders. Er is altijd strijd geweest, of ik dronk of niet. Misschien durf ik nu ik nuchter ben pas de stap te zetten die ik toen niet aankon. We hebben geen kinderen, dat maakt het iets makkelijker.

Ik wil dat mensen de signalen herkennen en weten dat er iets aan hun probleem te doen valt. Ik wist niet waar ik terecht kon. Daarom heb ik dat boek geschreven. En daarom blijf ik die advertentie plaatsen. In mijn eigen krant.’

(Telegraaf)